Verweer tegen smaad: Een snelle gids voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting en reputatie

De wetgeving inzake smaad streeft naar een evenwicht tussen de bescherming van de reputatie en het recht op vrije meningsuiting. Er is sprake van smaad wanneer onjuiste beweringen ernstige schade toebrengen aan iemands reputatie. In het Verenigd Koninkrijk Wet op smaad van 2013 biedt personen de mogelijkheid om een vordering in te stellen tegen iemand die een lasterlijke uitspraak heeft gedaan. Er bestaan echter verschillende verweermiddelen die gedaagden tegen aansprakelijkheid kunnen beschermen. In dit artikel worden enkele van de belangrijkste beschikbare verweermiddelen toegelicht. 

Het publiceren van een verklaring die schadelijk lijkt voor iemands reputatie leidt niet automatisch tot wettelijke aansprakelijkheid. Verschillende verweermiddelen op grond van de wet op smaad kunnen de uitgever vrijspreken van wangedrag. 

Verweermiddelen tegen smaad 

Waarheid 

Onder de Wet op smaad van 2013, vormt de waarheid een volledige verdediging tegen een vordering wegens smaad. Indien de verweerder kan aantonen dat de lasterlijke uitspraak in wezen waar is, is hij niet aansprakelijk, ongeacht de eventuele schade aan de reputatie van de eiser. De bewijslast voor de waarheid van de uitspraak rust op de verweerder, op basis van de afweging van waarschijnlijkheden. Cruciaal is dat niet elk detail van de uitspraak waar hoeft te zijn, zolang de essentiële inhoud, of de “kern” van de uitspraak, maar juist is. 

Eerlijke mening 

De verdediging van de oprechte mening, voorheen bekend als “terugwending,” beschermt meningsuitingen in plaats van feitelijke beweringen. Krachtens Artikel 3 van de Wet op smaad van 2013, moet de verweerder aantonen dat: 

A) De uitspraak was een oprecht gekoesterde mening. 

B) Het oordeel was gebaseerd op feiten die op het moment dat de uitspraak werd gedaan, bestonden. 

C) Een eerlijk persoon zou de mening kunnen hebben gehad, op basis van: 

• Feiten die ten tijde van de publicatie bekend waren, of 

• Feiten die zijn vermeld in een eerder gepubliceerde vertrouwelijke verklaring. 

Dit verweer is niet van toepassing indien de eiser kan aantonen dat de verweerder die mening niet oprecht koesterde of de uitspraak met kwade opzet heeft gedaan. 

Voorrecht 

Voorrecht is een verweer dat bepaalde uitspraken beschermt, ongeacht of ze waar zijn of welke schade ze veroorzaken. Er zijn twee soorten voorrecht: 

• Absoluut voorrecht: Dit biedt volledige bescherming voor uitspraken die in bepaalde situaties worden gedaan, zoals tijdens parlementaire debatten of voor de rechter. Zelfs als de uitspraak lasterlijk is, kan er geen rechtszaak worden aangespannen. 

• Gekwalificeerd voorrecht: Dit geldt wanneer de verweerder een plicht of een belang had bij het doen van de uitspraak, en de ontvanger een overeenkomstig belang had bij het ontvangen ervan. Dit verweer gaat echter verloren als de eiser kan aantonen dat de uitspraak met kwade opzet is gedaan. 

Publicatie over een zaak van algemeen belang 

Deze verdedigingsgrond biedt bescherming voor uitspraken over zaken van algemeen belang, mits de verdachte redelijkerwijs mocht aannemen dat het openbaar maken van de uitspraak in het algemeen belang was. Deze verdedigingsgrond heeft tot doel verantwoorde journalistiek en andere communicatie over kwesties van algemeen belang te waarborgen. De rechtbank zal de algehele context in overweging nemen, waaronder de ernst van de beschuldiging, de bron van de informatie en de maatregelen die zijn genomen om de feiten te verifiëren. 

Onschuldige verspreiding 

De verdedigingsgrond van onschuldige verspreiding biedt bescherming aan degenen die niet de auteur, redacteur of primaire uitgever van lasterlijke inhoud zijn, maar wel betrokken waren bij de verspreiding ervan, zoals internetproviders of bibliotheken. Om in het gelijk te worden gesteld, moet de verweerder aantonen dat hij redelijke zorgvuldigheid in acht heeft genomen bij de publicatie en geen reden had om aan te nemen dat de inhoud lasterlijk was. 

Aanbod tot verzoening 

Een aanbod tot schadeloosstelling, een wettelijk verweer op grond van de Wet op smaad van 1996, biedt de gedaagde de mogelijkheid om zijn excuses aan te bieden, de lasterlijke uitspraak te corrigeren en schadevergoeding te betalen. Als het aanbod wordt aanvaard, kan de eiser de vordering wegens smaad niet voortzetten. Indien het aanbod wordt afgewezen, kan het niettemin dienen als verweer om de aansprakelijkheid te beperken. 

Websitebeheerders 

Websitebeheerders kunnen zich verdedigen tegen aanklachten wegens smaad als zij kunnen aantonen dat zij de lasterlijke inhoud niet zelf hebben geplaatst. Deze verdediging kan echter mislukken indien: 

• De eiser kan niet achterhalen wie de verklaring heeft geplaatst. 

• De eiser heeft de exploitant op de hoogte gesteld van de klacht, maar de exploitant heeft hier niet op de juiste wijze op gereageerd. 

• De exploitant handelde met kwade opzet. 

De Britse wetgeving inzake smaad biedt verschillende krachtige verweermiddelen die de vrijheid van meningsuiting helpen waarborgen en tegelijkertijd individuen beschermen tegen onterechte reputatieschade. Of het nu gaat om waarheid, een oprechte mening, voorrecht of andere wettelijke bepalingen: inzicht in deze verweermiddelen is van cruciaal belang voor iedereen die betrokken is bij een smaadzaak. Door zorgvuldig gebruik te maken van deze verweermiddelen kunnen gedaagden smaadclaims effectief weerleggen en hun recht op vrije meningsuiting verdedigen. 

Als u denkt dat u het slachtoffer bent geworden van laster of als u wordt geconfronteerd met een aanklacht wegens laster, is het raadzaam juridisch advies in te winnen om een goed beeld te krijgen van uw rechten en mogelijkheden. 

Neem voor meer informatie contact op met de advocaat-medewerker Faiza Raqeeb op 020 7613 7126 of via e-mail op f.raqeeb@rfblegal.co.uk.