Overbruggingskrediet - Is de vertragingsrente van een overbruggingskredietverstrekker een niet-afdwingbare boete?

In januari 2024 publiceerden we een artikel over de zaak Houssein e.a. tegen London Credit Ltd e.a. [2023] EWHC 1428 (Ch), waarin het High Court oordeelde dat een rentevoet voor betalingsachterstand in een overeenkomst voor een overbruggingskrediet, gedekt door een woning, een boeteclausule vormde en niet afdwingbaar was – “Wanbetalingsrente voor overbruggingskredietverstrekker: Hooggerechtshof vindt 4% vertragingsrente een niet-afdwingbare boete”

Samenvattend oordeelde het Hooggerechtshof dat de vertragingsrente (4% per maand) geen ‘gerechtvaardigd belang’ van de overbruggingskredietverstrekker beschermde en dat het een niet-afdwingbare boete betrof.  Het Hof verklaarde verder dat de lener in plaats daarvan rente tegen het standaardcontractuele tarief (1% per maand) verschuldigd was over alle onbetaalde bedragen na de vastgestelde aflossingsdatum. 

Het Hof van Beroep heeft onlangs geoordeeld dat de High Court een fout heeft gemaakt bij de toepassing van de juiste toets om te bepalen of een clausule inzake vertragingsrente neerkwam op een niet-afdwingbare boete: Houssein tegen London Credit Ltd [2024] EWCA Civ 721.

Het Hof van Beroep volgde de uitspraken in Cargill International Trading PTE Ltd tegen Uttam Galva Steels Ltd [2019] EWHC 476 (Comm) en de in Vivienne Westwood tegen Conduit Street [2017] EWHC 350 (Ch). Deze drie fasen toepassen: 

1. Bij de beoordeling of een bepaling als een boete moet worden aangemerkt, was de eerste vraag of de vertragingsrente een secundaire verplichting was die ontstond door schending van een primaire contractuele verplichting. De rechter van het Hooggerechtshof ging niet in op deze fundamentele vraag, maar het was impliciet dat deze drempel was overschreden (d.w.z. dat de verplichting tot betaling van vertragingsrente ontstond bij schending van de primaire verplichting in de faciliteitsbrief van de overbruggingskredietverstrekker). 

2. Of de overbruggingskredietverstrekker een gerechtvaardigd belang heeft bij de nakoming van de hoofdverplichting (en zo ja, wat de omvang en aard van dat gerechtvaardigd belang was). Het Hof van Beroep oordeelde dat de rechter van het High Court een fout had gemaakt. Hoewel dit geen punt van discussie was tussen de partijen, had de rechter gezocht naar een gerechtvaardigd belang van de overbruggingskredietverstrekker bij het opleggen van vertragingsrente, en had hij dit gedaan door de subjectieve bedoelingen van de partijen te onderzoeken. Het Hof van Beroep oordeelde dat de conclusie van de rechter van de High Court dat de vertragingsrente geen gerechtvaardigd belang van de overbruggingskredietverstrekker beschermde, onjuist was – en stelde dat “”Het is onvermijdelijk dat hier een gerechtvaardigd belang ontstaat bij de nakoming van de primaire verplichting om de lening, alle rente, kosten en provisies op de aflossingsdatum terug te betalen.” 

3. Indien wordt geoordeeld dat een dergelijk gerechtvaardigd belang bestaat, moet de rechter vervolgens nagaan of het te betalen bedrag niettemin exorbitant, buitensporig of onredelijk is, hetzij qua omvang, hetzij qua gevolgen? Het Hof van Beroep oordeelde dat de rechter van het High Court deze belangrijke vraag niet had gesteld, maar in plaats daarvan had onderzocht of de overbruggingskredietverstrekker een rechtvaardiging had voor het verzuimtarief. Dat was de verkeerde benadering. 

Het Hof van Beroep heeft de vraag of de vertragingsrente een boete vormt, terugverwezen naar de rechter in eerste aanleg, opdat deze zou beslissen over de toepassing van de juiste toets. 

Het Hof van Beroep oordeelde tevens dat de High Court ten onrechte had vastgesteld dat de rente na de aflossingsdatum bleef oplopen tegen het tarief voor niet-wanbetaling van 1% per maand, en dat, aangezien er geen vertragingsrente verschuldigd was, het tarief voor niet-wanbetaling uit de kredietovereenkomst evenmin verschuldigd was. Het Hof van Beroep interpreteerde de kredietovereenkomst zodanig dat de vertragingsrente van toepassing werd indien zich een geval van verzuim voordeed of indien de kredietnemer naliet enig bedrag op de vervaldag terug te betalen, maar er was geen mechanisme om de rentevoet terug te brengen naar het niet-wanbetalingspercentage in gevallen waarin het wanbetalingspercentage van toepassing zou zijn, maar de bepaling onuitvoerbaar werd geacht (het niet-wanbetalingspercentage en het wanbetalingspercentage sloten elkaar uit). Het Hof oordeelde dat indien de verzuimrente in de omstandigheden van deze zaak als een boete wordt aangemerkt, de niet-verzuimrente niet van toepassing zou zijn op de na de terugbetalingsdatum uitstaande bedragen. Het Hof erkende echter dat de kredietverstrekker er in dergelijke omstandigheden voor zou kunnen kiezen om zijn tegenvordering voor wettelijke/billijke rente in te stellen. 

Deze zaak herinnert ons aan de driestappentoets die moet worden toegepast om vast te stellen of een vertragingsrente als boete niet afdwingbaar is, en het zal interessant zijn om te zien of het Hooggerechtshof, wanneer het de juiste toets toepast, opnieuw bevestigt dat de vertragingsrente in deze zaak een boete vormt. 

De opstelling van de financieringsovereenkomst was gebaseerd op de specifieke voorwaarden in dat specifieke contract. Uit de uitspraak van het Hof blijkt echter dat een standaardrentevoet niet automatisch van toepassing is, louter omdat een vertragingsrente een boete vormt en derhalve niet afdwingbaar is. 

Advocaten gespecialiseerd in wanbetaling bij overbruggingskredieten – Neem contact met ons op

Mocht u vragen hebben over dit onderwerp, neem dan contact op met de Senior Litigation Partner David Burns per e-mail op D.Burns@rfblegal.co.uk of telefonisch op 07762318409.